MANILA, Philippines — Patuloy na umiigting ang debate sa Senado hinggil sa 2026 General Appropriations Act (GAA), lalo na ang mga tanong ni Senator Rodante Marcoleta tungkol sa transparency at proseso ng pag-review ng pambansang budget — at kung kasali ba ang Senate President Vicente “Tito” Sotto III sa mga tinawag niyang budget cleanup o muling pagsusuri.
Noong Disyembre 2025, bumoto si Sen. Marcoleta laban sa ratipikasyon ng P6.793 trilyong 2026 national budget, na isinulong ng bicameral conference committee at kalaunan ay nilagdaan ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. bilang batas. Ipinaliwanag niya ang kanyang no vote batay sa mga audit findings, “troubling fiscal patterns,” at mga policy concerns sa panukalang budget at hindi niya sinabing basta hindi niya gusto ang budget dahil lamang sa pamagat ng proseso.
Sa kanyang mga pagdinig at talumpati, hinamon ni Marcoleta ang Senado na maging mas mapanagot sa proseso ng pag-apruba, partikular sa mga amendment at paglalagay ng pondo sa ilalim ng unprogrammed appropriations — isang bahagi ng budget na dati ay pinuna dahil sa umano’y pagkakaroon ng “pork” at ghost projects, kabilang ang mga anomalya sa mga flood control projects.
Senate President Sotto at iba pang senador ay muling pinasigla ang reporma sa pagproseso ng budget upang gawin itong mas clean at transparent, kabilang ang pagbabawas ng unprogrammed appropriations (standby funds) at pag-veto sa ilang malalaking bahagi nito upang hadlangan ang posibleng abuso o paglalagay ng questionable items.
Sotto mismo ay nag-bigay diin sa kahalagahan ng mahigpit na pagsusuri at pagbabawas ng stand-by funds na madalas tinutukoy bilang arena ng mga anomalya, ngunit hindi direktang tinukoy ni Marcoleta sa mga pahayag niya na si Sotto ay may squat na ginagawa sa budget cleanup. Sa panig naman ni Sotto, sinabi niyang ang Senate ay gumagawa ng normal at legal na deliberasyon sa mga amendments at paglalagay ng pondo, at sinabi ring hindi lahat ng insertions ay mali o ilegal basta sumusunod sa tamang proseso.
Walang malayang ulat mula sa mga pangunahing news outlets na direktang sinabi ni Marcoleta na kasama si Sotto sa isang iligal o lihim na budget cleanup session. Ang mga pahayag ng senador ay mas umiikot sa mas malawak na isyu sa transparency ng budget, ang malaking laki ng panukalang 2026 GAA, at mga apprehensions niya tungkol sa posibilidad ng pondo na ginamit sa mga ghost projects o questionable items na hindi makikita ng publiko.
Tila ang tanong ni Marcoleta — kung kasama ba si Sotto sa “nililinis” ang budget — ay isang bahagi ng mas malaking usapin ukol sa kung gaano ka-transparent ang Senado, kung sino ang responsable sa mga pag-review ng mga insertions, at kung paano tinitiyak ng mga lider ng Senado na malinis ang proseso bago ipasa ang pambansang badyet.
Ang Senado ay nag-bigay puwang at panawagan para sa mas mahabang deliberasyon at pagtingin sa budget bill bago ito ratipikahin, kabilang ang paniniwala ni Senate President Sotto na dapat makita at maunawaan ng lahat ng senador ang buong nilalaman nito bago bumoto.
Habang nagpapatuloy ang mga talakayan sa Senado at sa komisyong may hurisdiksyon, nananatiling malakas ang tawag ni Marcoleta para sa mas maayos, bukas, at accountable na proseso sa pag-apruba ng pambansang badyet.
.jpg)
0 Comments